1.8.✍️ តែងសេចក្ដី

វត្តមាន (៥ពិន្ទុ)

• វាយបញ្ចូលពាក្យ  យល់ព្រម   ក្នុងប្រអប់ខាងក្រោមនេះ ដើម្បីបញ្ជាក់ វត្តមាន របស់អ្នក ។
• ចុចប៊ូតុង  Next  ដើម្បីចាប់ផ្ដើម ការសិក្សាមេរៀននេះ !

សំណេរកថាខណ្ឌ ៖ តែងសេចក្តី

១- ដូចម្តេចដែលហៅថាតែងសេចក្តី?

         មុននិងសិក្សាតែងសេចក្តី យើងគប្បីយល់ថា ដូចម្តេចដែលហៅថាតែងសេចក្តី?

         តែងសេចក្តីមកពីពាក្យថា «តែង» និង «សេចក្តី» ។

         តែង មានន័យថា តុបតែងធ្វើឱ្យបានល្អ ពេញចិត្ត ទាក់ទាញ ចាប់អារម្មណ៍ជាដើម ។ ឧទាហរណ៍៖ តុបតែងផ្ទះនមានន័យថា រៀបចំផ្ទះដោយមានគ្រឿងតុ ទូ វាំងនន រូបចម្លាក់ ផ្ទាំង រូបភាព លាបពណ៌ធ្វើឱ្យផ្ទះស្អាត ធ្វើឱ្យផ្ទះមានសោភណភាព ដើម្បីឱ្យអ្នកផងទាំងពួងពេញចិត្ត ចាប់អារម្មណ៍ កោតសរសើរ ។ល ។ តុបតែងខ្លួន មានន័យថា រៀបចំខ្លួនដោយប្រើគ្រឿងអលង្ការ លាបក្រែម ផាត់ម្សៅ ធ្វើសក់ ស្លៀកពាក់ធ្វើឱ្យស្អាត ដើម្បីឱ្យគេចាប់អារម្មណ៍ពេញចិត្ត ចូលចិត្ត មានចិត្តប្រតិព័ទ្ធជាដើម ។

         សេចក្តី មានន័យថា ដំណើរហេតុការណ៍ គតិ លំអាន ផ្ទៃរឿង ដំណើរពាក្យ ខ្លឹមសារ ។ ដូច្នេះតែងសេចក្តី មានន័យថា ការរៀបចំតាក់តែងពាក្យពេចន៍ ខ្លឹមសារ ដំណើរ ហេតុការណ៍ ផ្សេងៗឱ្យបានត្រឹមត្រូវល្អប្រកបដោយសោភ័ណ ជាទីចាប់អារម្មណ៍ ពេញចិត្តទៅតាមអ្វីដែលគេ លើកមកចោទ ។ បើនិយាយឱ្យងាយយល់ តែងសេចក្តី គឺជាការសរសេរពិពណ៌នា រៀបរាប់អំពី មនុស្ស សត្វ វត្ថុ ទីកន្លែង ព្រឹត្តិការណ៍ បាតុភូតធម្មជាតិ និទានរឿង និងការធ្វើអត្ថាធិប្បាយពីគំនិត ទស្សនៈ មតិ ឱ្យបានក្បោះក្បាយ ប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ពីរោះត្រឹមត្រូវ មានអត្ថន័យគ្រប់គ្រាន់ មានការរចនាតាមទម្រង់បែបបទត្រឹមត្រូវ ដើម្បីធ្វើឱ្យអ្នកអាន អ្នកស្តាប់ងាយយល់ មានចំណាប់ អារម្មណ៍ និងជាទីពេញចិត្ត ។

២- សារៈសំខាន់នៃការធ្វើតែងសេចក្តី

         តែងសេចក្តីមានសារៈសំខាន់ច្រើនយ៉ាងដូចជា៖

២.១- ចេះបង្ហាញមតិ គំនិត

         តែងសេចក្តីបង្រៀនឱ្យសិស្សចេះយកមតិ គំនិត យោបល់មកបង្ហាញឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដោយមានរបៀបរៀបរយតាមវិធីសាស្ត្រត្រឹមត្រូវ ចេះប្រើពាក្យពេចន៍ ឃ្លាប្រយោគ ងាយស្តាប់ ងាយយល់ស្រប តាមក្បួនវេយ្យាករណ៍ ។ គេអាចមានគំនិតច្រើន យោបល់ល្អប្រកបដោយខ្លឹមសារ ជ្រាលជ្រៅ ។ បើពុំដូច្នោះទេ ការអធិប្បាយពន្យល់នឹងឈានទៅរកភាពច្របូកច្របល់ មិនច្បាស់លាស់ គ្មានសណ្តាប់ធ្នាប់ គឺឃ្លាប្រយោគក៏ពុំបានរចនាឱ្យបានល្អ មតិឬគំនិតនោះក៏គ្មានតម្លៃដែរ ។ សិស្ស មានបំណិនខាងបង្ហាញគំនិត យោបល់ ទស្សនៈរបស់ខ្លួន មានន័យថា មានបំណិនចេះស្រាយបញ្ហា ។ 

២.២- ចេះស្រាយបញ្ហា

         តែងសេចក្តីបង្រៀនឱ្យសិស្សចេះ៖ដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញដែលចោទឡើងបានត្រឹមត្រូវ សមហេតុផលស្របទៅនឹងការពិតចំពោះមុខ ។ ចំណុចសំខាន់ទាំងនេះ៖ គឺជាគុណប្រយោជន៍ សម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប ព្រោះមនុស្សតែងតែជួបប្រទះបញ្ហាគ្រប់យ៉ាង ។ ដូច្នេះតែងសេចក្តី បាន ដឹកនាំឱ្យមនុស្សចៀសផុតពីគុណវិបត្តិដែលមានចំពោះមុខ ចេះរកហេតុផលបានសមស្រប គឺឱ្យ យើងចេះពឹងផ្អែកទៅលើចំណេះដឹងទូទៅជាមូលដ្ឋាន ។

២.៣- បង្កើនចំណេះដឹងទូទៅ

         ការសរសេរតែងសេចក្តីជាការបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពចំណេះដឹងទូទៅរបស់អ្នកសរសេរដែល អាចសរសេរស៊ីជម្រៅដល់កម្រិតណា ចេះវិភាគដល់កម្រិតណាក្នុងការពិចារណាដើម្បីរកអំណះ អំណាងយ៉ាងសមស្របនូវអ្វីដែលគេបានសិក្សា និងបទពិសោធដែលទទួលបានកន្លងមក ។ លើស ពីនេះទៀត វាក៏ជាការវាស់ស្ទង់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្នាដៃនោះដោយអាចបញ្ជាក់ថា អ្នកសរសេរមាន ចំណេះដឹងផ្សេងៗដូចជា ៖

• ចំណេះដឹងលើផ្នែកអក្សរសាស្ត្រជាតិ ភាសាជាតិ ចំណូលចិត្តក្នុងការអាន ការចងចាំ អក្សរសិល្ប៍ ច្បាប់ទូន្មានផ្សេងៗ សុភាសិត និងបញ្ហាសង្គមទូទៅជាដើម
• ចំណេះដឹងលើផ្នែកវេយ្យាករណ៍ ល្បះ ឃ្លា កន្សោមពាក្យ
• ចំណេះដឹងលើមេរៀនផ្សេងៗ ភូមិវិទ្យា ប្រវត្តិវិទ្យា បរិស្ថានវិទ្យា សីលធម៌-ពលរដ្ឋវិជ្ជា
• ចំណេះដឹងលើបទពិសោទក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃនិងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន ។

២.៤- ជួយពង្រឹងគំនិតប្រាជ្ញា

         ការធ្វើតែងសេចក្តីបានអភិវឌ្ឍគំនិតប្រាជ្ញាឱ្យចេះឆ្លើយឬបកស្រាយចំប្រធាន ដែលជា មធ្យោបាយសម្រាប់សិក្សាធ្វើឱ្យគំនិតប្រាជ្ញារីកដុះដាលដោយការចេះគិតពិចារណា ចេះវិនិច្ឆ័យ ចេះរិះគន់ឱ្យបានសមហេតុផលដោយការសង្កេតពិនិត្យ សិក្សាស្រាវជ្រាវ ។ល ។ ដូច្នេះ តែងសេចក្តី បានពង្រីកអប់រំគ្រឿងវិញ្ញាណរបស់មនុស្សតាំងពីស្មារតីឱ្យមានសមត្ថភាពមិនអន់ជាងការសិក្សា វិជ្ជាសំខាន់ៗដទៃទៀតឡើយ ។

២.៥- តែងសេចក្តីជួយមុខវិជ្ជាដទៃទៀត

         ការធ្វើតែងសេចក្ដីវាអាចជាជំនួយដល់វិជ្ជាផ្សេងទៀតផង ។ ការសិក្សាតែងសេចក្ដី ការសិក្សា វិជ្ជានានាក្តី មានភារៈជួយគ្នាទៅវិញទៅមក ដូចជាការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រធម្មជាតិ ប្រវត្តិវិទ្យា ភូមិវិទ្យាសុទ្ធតែតម្រូវឱ្យសិស្សសង្កេត ពិនិត្យកត់ត្រាចំណាំ ពណ៌នាវត្ថុ ទីកន្លែង មនុស្ស សត្វឬហេតុការណ៍ក្នុងសង្គម ក្នុងធម្មជាតិ។ លើសពីនេះទៀត សិស្សអាចទាញយកផលប្រយោជន៍ពី ការសិក្សាមុខវិជ្ជាមួយទៅជួយបំពេញមុខវិជ្ជាមួយទៀត ។

២.៦- តែងសេចក្តីផ្តល់ប្រយោជន៍ក្នុងការរស់នៅ

         ការសិក្សាតែងសេចក្តីមិនមែនមានផលប្រយោជន៍តែនៅក្នុងសាលាប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏បាន ផ្តល់ដល់មនុស្សក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃផងដែរ ។ គេអាចយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងកិច្ចប្រជុំ ការពិភាក្សា សន្និសីទ សន្និបាត ការឃោសនា សុន្ទរកថា សំបុត្រឆ្លើយឆ្លង ការផ្សព្វផ្សាយជូនដំណឹង ឬលិខិត រដ្ឋបាលផ្សេងៗជាដើម ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ តែងសេចក្តីមានប្រយោជន៍បំផុតក្នុងជីវភាពរស់នៅ ជា ពិសេសគឺឱ្យយើងចេះដោះស្រាយបញ្ហាឬជម្លោះប្រកបដោយវិចារណញ្ញាណ ។

៣- ប្រភេទនៃប្រធានតែងសេចក្តី

         ប្រធានតែងសេចក្តីមានច្រើនប្រភេទដូចជា៖

១- ប្រធានបែបពិពណ៌នាឬពណ៌នា

២- ប្រធានបែបនិទានរឿង

៣- ប្រធានបែបអត្ថាធិប្បាយ ។ល ។

         ក្នុងប្រធានអត្ថាធិប្បាយមាន៖

• ប្រធានអត្ថាធិប្បាយពន្យល់
• ប្រធានអត្ថាធិប្បាយពិភាក្សា
• ប្រធានអត្ថាធិប្បាយប្រៀបធៀប
• ប្រធានអត្ថាធិប្បាយស្រាយបំភ្លឺឬនិទស្សន៍ ។ល ។

         ការសិក្សានៅពេលនេះ គឺសិក្សាប្រធានតែងសេចក្តីបែបអត្ថាធិប្បាយដែលមាន៖

១ – ប្រធានបែបពន្យល់

២- ប្រធានបែបពិភាក្សា

៣- ប្រធានបែបប្រៀបធៀប ។

សំណួរ

១- តែងសេចក្ដីមានន័យដូចម្ដេច?

២- អត្ថបទបានលើកឡើងថា តែងសេចក្ដីជួយបង្កើន ចំណេះដឹងទូទៅ។ ចូរបង្ហាញចំនួន៣។

៣- ក្នុងមេរៀននេះ អ្នកសិក្សារៀនតែងសេចក្ដីបែបអត្ថាធិប្បាយណាខ្លះ?

៤- ក្នុងចំណោមប្រភេទតែងសេចក្ដីខាងលើ តើអ្នកយល់ថាតែងសេចក្ដីប្រភេទណាមាន
     ការលំបាកក្នុងការសរសេរបំផុត? ហេតុអ្វី?

សំណួរ

១- តែងសេចក្ដីមានន័យដូចម្ដេច? (២ពិន្ទុ)

សំណួរ

២- អត្ថបទបានលើកឡើងថា តែងសេចក្ដីជួយបង្កើន ចំណេះដឹងទូទៅ។ ចូរបង្ហាញចំនួន៣។ (៣ពិន្ទុ)

សំណួរ

៣. ក្នុងមេរៀននេះ អ្នកសិក្សារៀនតែងសេចក្ដីបែបអត្ថាធិប្បាយណាខ្លះ? (៣ពិន្ទុ)

សំណួរ

៤- ក្នុងចំណោមប្រភេទតែងសេចក្ដីខាងលើ តើអ្នកយល់ថាតែងសេចក្ដីប្រភេទណាមានការលំបាកក្នុងការសរសេរបំផុត? ហេតុអ្វី?

យោងតាមអត្ថបទ តើពាក្យ « តែង » នៅក្នុង « តែងសេចក្តី » មានន័យដូចម្ដេច? (២ពិន្ទុ)

តើចំណុចសំខាន់មួយណាមួយខាងក្រោមនេះ មិនមែន ជាសារៈសំខាន់នៃការធ្វើតែងសេចក្តី ដូចដែលបានរៀបរាប់នៅក្នុងអត្ថបទ? (២ពិន្ទុ)

ប្រសិនបើអ្នកត្រូវបានគេស្នើសុំឱ្យសរសេរតែងសេចក្តីមួយអំពី «បទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួនអំឡុងពេលធ្វើដំណើរកម្សាន្តទៅកាន់អង្គរវត្ត» តើប្រធានបែបនេះគួរស្ថិតនៅក្នុងប្រភេទតែងសេចក្តីបែបណា? (២ពិន្ទុ)

អត្ថបទបានលើកឡើងថា ការតែងសេចក្តីផ្តល់ប្រយោជន៍ក្នុងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ តើឧទាហរណ៍មួយណាដែលបង្ហាញពីការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៃការតែងសេចក្តីក្នុងជីវភាពរស់នៅ? (២ពិន្ទុ)

ចូរអ្នកជ្រើសរើសចម្លើយត្រូវចំពោះសេចក្ដីថ្លែងការណ៍ទាំងនេះចំពោះអត្ថន័យតែងសេចក្ដី។ (៦ពិន្ទុ)

បំពេញចន្លោះដែលទំនេរ ។ (៥ពិន្ទុ)

តើការតែងសេចក្តីជួយដល់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់អ្នកដូចម្តេចខ្លះ? សូមលើកឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងមកពន្យល់។ (៥ពិន្ទុ)

ប្រធានបែបពន្យល់ ៖ ចូរពន្យល់ពីសារៈសំខាន់នេះការសិក្សា ជាទម្រង់សំណេរ។ (១០ពិន្ទុ)

ការយល់ឃើញ

តើអ្នកពេញចិត្តចំពោះមេរៀននេះកម្រិតណា?