1.6.👄 ការសង្ខេប

វត្តមាន (៥ពិន្ទុ)

• វាយបញ្ចូលពាក្យ  យល់ព្រម   ក្នុងប្រអប់ខាងក្រោមនេះ ដើម្បីបញ្ជាក់ វត្តមាន របស់អ្នក ។
• ចុចប៊ូតុង  Next  ដើម្បីចាប់ផ្ដើម ការសិក្សាមេរៀននេះ !

ការនិយាយ ៖ ការសង្ខេប

          ការសង្ខេប គឺជាការនិយាយ ឬសរសេរបំព្រួញឲ្យខ្លីតែមានន័យគ្រប់គ្រាន់ ដោយច្បិចយកតែចំណុច គំនិត ព្រឹត្តិការណ៍ ឬខ្លឹមសារសំខាន់ៗ ដោយរក្សាន័យខ្លឹមសារដេីម។ គេអាចសង្ខេបចេញពីបទអត្ថាធិប្បាយ អង្គពិភាក្សា អត្ថបទរឿង កំណាព្យ អត្ថបទសារព័ត៌មាន សុន្ទរកថា ។ ល។ 

ចូរពិនិត្យឧទាហរណ៍

រឿងព្រេងទាក់ទងនឹងទំនៀមទម្លាក់ដាក់ប្រាក់ក្នុងមាត់បុគ្គលស្លាប់ 

          មានរឿងបុរាណតំណាលតៗគ្នាមកថា មានប្តីប្រពន្ធពីរនាក់ខំប្រឹងរកសុី តាំងពីក្មេងរហូតដល់ចាស់បានមាសតែមួយបាទ ហេីយគ្មានកូនម្នាក់សោះ។ ប្តីប្រពន្ធចំណាស់ទាំងពីរនាក់បានផ្តាំគ្នាទៅវិញទៅមកថា បេីនរណាស្លាប់មុនត្រូវយកមាសនោះដាក់ក្នុងមាត់អ្នកនោះ។ ចំណេរតមក ប្តីក៏ស្លាប់មុនទៅ។ ប្រពន្ធក៏យកមាសនោះដាក់ក្នុងមាត់សពប្តី។ នៅពេលបូជាសពប្តី ភ្លេីងឆេះមាសនោះរលាយអស់នៅសល់តែ ៣ស្លឹង។ 

          សម័យមួយ ព្រះមហាក្សត្រចេញព្រះរាជបញ្ជាឲ្យរៃយកមាសក្នុងមួយផ្ទះចំនួនមួយបាទជាកំហិត។ យាយជាប្រពន្ធរបស់ខ្មោចតានោះ ក៏យកមាស ៣ស្លឹង ដែលគាត់រេីសទុកនោះទៅថ្វាយព្រះមហាក្សត្រដោយទូល ៖ « ក្រាបទូលព្រះករុណា! មាសនេះពីដេីមពេញ១បាទ តែខ្ញុំម្ចាស់យកទៅបង់មាត់ឲ្យប្តីខ្ញុំម្ចាស់ ក៏ត្រូវភ្លេីងឆេះអស់នៅសល់តែប៉ុណ្ណេះ! សូមព្រះករុណាមេត្តាដល់សត្វទាល់ក្រផងចុះ! ខ្ញុំម្ចាស់ទាល់មធ្យោបាយហេីយ! មិនអាចទៅរកមាសឯណាឲ្យបានគ្រប់ចំនួនថ្វាយព្រះអង្គបានឡេីយ!» ។ ព្រះមហាក្សត្រទ្រង់សណ្តាប់ចប់ហេីយ ទ្រង់ក៏កេីតក្តីសង្វេគស្លុតព្រះទ័យ អាសូរដល់ប្រជារាស្រ្តយ៉ាងខ្លាំង ទេីបទ្រង់ប្រកាសឲ្យលេីកលែងការរៃយកមាសពីប្រជារាស្រ្តទាំងអស់ក្នុងនគរ។ 

          អាស្រ័យហេតុនេះហេីយ ទេីបបណ្តារាស្រ្តទាំងអស់យល់ថា ប្រាក់ឬមាសដែលបង់ក្នុងមាត់បុគ្គលដែលស្លាប់ទៅនោះ មានអានុភាពខ្លាំងក្លាណាស់ សូម្បីព្រះមហាក្សត្រក៏ចាញ់អានុភាពនេះដែរ។ ហេតុដូចនេះហេីយបានជាប្រជាជនខ្មែរយេីងចាត់ទុកថា ប្រាក់ឬមាសដែលបង់ក្នុងមាត់សពជាវត្ថុស័ក្តិសិទ្ធិ ហេីយនាំគ្នាអនុវត្តទម្លាប់នេះរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។ 

(ដកស្រង់ពីប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ភាគ៩) 

អត្ថបទសង្ខេប

          មានតំណាលតៗគ្នាមកថា មានតានិងយាយប្តីប្រពន្ធពីរនាក់ ពុំមានកូនចៅឡេីយ។ ពួកគាត់ខំប្រឹងរកសុីមានតែមាស ១បាទប៉ុណ្ណោះ។ នៅពេលតាស្លាប់ទៅ យាយក៏យកមាស១បាទនោះ ទៅដាក់ក្នុងមាត់សពតា។ ក្រោយពីបូជាសពតារួច មាសត្រូវភ្លេីងឆេះអស់សល់តែ ៣ស្លឹង។ គាត់ជូនសម័យមួយព្រះមហាក្សត្រតម្រូវឲ្យរៃយកមាសពីប្រជារាស្រ្តក្នុងមួយគ្រួសារ ១បាទ។ យាយគ្មានមាសគ្រប់មួយបាទ គឺមានតែមាស ៣ស្លឹងប៉ុណ្ណោះសល់ពីបង់មាត់ខ្មោចតា យកមកថ្វាយព្រះមហាក្សត្រដោយរៀបរាប់ពីសេចក្តីទុក្ខលំបាកនិងភាពទាល់ច្រករបស់គាត់ ថ្វាយទ្រង់សណ្តាប់។ ព្រះមហាក្សត្រកេីតក្តីសង្វេគអាណិតប្រជារាស្រ្ត ព្រោះអ្នកស្លាប់ទៅគ្រាន់តែប្រាក់មួយបាទយកទៅមិនបានផង ទ្រង់ក៏ប្រកាសលេីកលែងការរៃមាសនេះពីប្រជារាស្រ្តទូទាំងនគរ ។ ហេតុដូចនេះបានជាប្រជាជនយកប្រាក់ឬមាស បង់ក្នុងមាត់បុគ្គលដែលស្លាប់តៗគ្នា រហូតដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។

សំណួរ

១- តើរឿងនេះនិយាយអំពីបញ្ហាអ្វី ? (៣ពិន្ទុ)

សំណួរ

២- តើរឿងទាំងមូលខាងលើមានព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗអ្វីខ្លះ? (៣ពិន្ទុ)

សំណួរ

៣- តើរឿងដើមនិងអត្ថបទសង្ខេបមានលក្ខណៈដូចគ្នានិងខុសគ្នាត្រង់ណាខ្លះ? (៤ពិន្ទុ)

សំណួរ

៤- ចូរសង្ខេបរឿងខាងលើឡើងវិញ ដោយពាក្យសម្ដីរបស់អ្នកផ្ទាល់? (៤ពិន្ទុ)

លំហាត់

១- ចូរសង្ខេបសង្ខេបអត្ថបទអំណានទី១៖ រឿងភ្នំបាយ៉ង់កោរ នៅខេត្តតាកែវ ទំព័រទី៦ ។ (៥ពិន្ទុ)

លំហាត់

សង្ខេបអត្ថបទអំណានទី២ ៖ រឿងប្រាសាទអង្គរវត្ត ទំព័រទី១៦ ។ (៥ពិន្ទុ)

តើការសង្ខេបគឺជាអ្វី? (២ពិន្ទុ)

តើចំណុចសំខាន់ៗអ្វីខ្លះដែលគួរច្បិចយកមកសង្ខេប? (២ពិន្ទុ)

យោងតាមរឿង “រឿងព្រេងទាក់ទងនឹងទំនៀមទម្លាក់ដាក់ប្រាក់ក្នុងមាត់បុគ្គលស្លាប់” តើព្រះមហាក្សត្រសម្រេចចិត្តលើកលែងការរៃមាសពីប្រជារាស្ត្រវិញដោយសារអ្វី? (២ពិន្ទុ)

តើអ្វីជាភាពខុសគ្នាដ៏សំខាន់រវាងអត្ថបទដើម និងអត្ថបទសង្ខេប? (២ពិន្ទុ)

តើការសង្ខេបត្រឹមត្រូវមួយត្រូវរក្សានូវអ្វី? (៣ពិន្ទុ)

ចូរជ្រើសរើសចម្លើយត្រូវក្នុងល្បះខាងក្រោមនេះទាក់ទងនឹងបំណិនការសង្ខេប ។ (១០ពិន្ទុ)

ចូរបំពេញចន្លោះទំនេរ។ (៥ពិន្ទុ)

តម្រៀបព្រឹត្តិការណ៍នៃដំណើររឿងទំនៀមទម្លាប់ដាក់ប្រាក់ក្នុងមាត់បុគ្គលស្លាប់ ។

សំណួរសរសេរ

ក្រៅពីអត្ថបទដែលបានផ្ដល់ តើអ្នកអាចលើកឧទាហរណ៍ពីប្រភពផ្សេងទៀតដែលអ្នកធ្លាប់សង្ខេបបានទេ? សូមពន្យល់ពីរបៀបដែលអ្នកបានជ្រើសរើសព័ត៌មានសំខាន់ៗមកសង្ខេប។ (១០ពិន្ទុ)

សេចក្ដីណែនាំ

• សិស្សអាចបញ្ចេញគំនិតផ្ទាល់ខ្លួន និងរំលឹកពីបទពិសោធន៍ដែលធ្លាប់អនុវត្តការសង្ខេបកន្លងមក ។
• ចម្លើយអាចជាការសង្ខេបរឿងពីសៀវភៅ ការសង្ខេបមេរៀនគ្រូពន្យល់ ឬការសង្ខេបព័ត៌មានតាមទូរទស្សន៍ ។

ការយល់ឃើញ

តើអ្នកពេញចិត្តចំពោះមេរៀននេះកម្រិតណា?